Đồng Tiền Lên Ngôi: Giải Mã Lịch Sử Tiền Tệ và Ảnh Hưởng Đến Thế Giới Hiện Đại | sachtruyen.com.vn

Xin chào. Ai đó có thể nói cho tôi biết tiền là gì không?

Tiền là nguồn gốc của tội lỗi. Những nhà truyền giáo thường nói như vậy.

Tiền là yêu cầu và động lực của chiến tranh. Người ta thấy như vậy qua sử sách.

Tiền là trói buộc, là ngăn cản, là khoảng cách tầng lớp giữa một người lao động loại này và một người lao động loại khác.

Tiền, dù không phải là hạnh phúc, nhưng lại là thành phần thiết yếu cấu thành hạnh phúc.

Nhưng dù bẩn thỉu hay lấp lánh, chính nghĩa hay phi nhân đạo, thì kể từ khoảnh khắc được sinh ra, đồng tiền cũng chưa bao giờ đánh mất vị thế thống trị của mình. Vậy ai đã trao quyền lực cho đồng tiền và bản chất quyền lực ấy là gì? Câu trả lời sẽ có ở cuốn “Đồng tiền lên ngôi” nằm trong tay bạn.

Buổi bình minh của đồng tiền

Tác giả bắt đầu bằng việc khẳng định tầm quan trọng của đồng tiền với xã hội. Xét về mặt cấu trúc logic, đây là một “nước đi” rất tinh tế; một sự vật hay sự việc cần phải chứng minh được tầm quan trọng của mình để thu hút sự chú ý của con người rồi mới có động lực để tiến tới bàn luận. Một cách mở đầu hoàn hảo cho việc thu hút sự hứng thú và tinh thần tập trung tối đa của người đọc.

Vậy hãy xem Niall Ferguson nói gì về tiền. Về giá trị cũng như định nghĩa của “đồng tiền”.

Đây hẳn được tính là một chương văn kinh tế học khá dễ chịu đối với những độc giả kém chuyên môn. Bằng cách lật lại quá trình tồn vong của nhiều đế chế, quốc gia, lãnh thổ khác nhau, Ferguson đã đem đến những kiến thức cơ bản nhất về hành trình hình thành của đồng tiền dựa theo dòng chảy của lịch sử phát triển xã hội loài người. Đằng sau sự khai sinh, phát triển rồi suy tàn của chúng đều có mặt, dù là trực tiếp hay lẩn khuất, bóng dáng của “đồng tiền”. Một câu hỏi được đặt ra là điều gì đã dẫn đến sự suy tàn của những vùng đất ấy? Là đồng tiền ư?

Không. Đó là sai lầm mà giới lãnh đạo của họ mắc phải khi đối diện với tiền – sai lầm trong cách định nghĩa đồng tiền. Hãy nhìn lại thời kì khi mà con người bắt đầu sự dụng kim loại như vàng, bạc, đồng để định danh tiền tệ. Vì một vài lí do khá tình cờ của lịch sử mà trong một thời gian rất lâu, tâm trí của người phương Tây đã nghĩ rằng: tiền tệ đồng nghĩa với kim loại. Định nghĩa đó đã dẫn đến rất nhiều cuộc khai thác kim loại với quy mô và số lượng ngày một lớn để chế tác càng nhiều tiền càng tốt. Nhưng con người đã quên mất một quy tắc căn bản, các kim loại thường dùng để chế tác thành tiền chỉ có giá trị như họ đang thấy khi chúng ở một số lượng đủ hiếm nhất định trong xã hội bấy giờ. Có nghĩa là càng nhiều kim loại có mặt trên thị trường thì giá trị của chúng càng tụt giảm, từ đó hình thành nên những cuộc khủng hoảng kinh tế đầu tiên trên thế giới do tiền tệ sụt giá.

Như vậy, các quốc gia cần một định nghĩa mới, chính xác hơn cho tiền tệ. Vậy Niall Ferguson đã nói gì về điều này?

Những thứ đại diện cho tiền tệ: đồng xu, tờ bạc, tờ séc, thậm chí là tiền ảo không tự chứa giá trị trong bản thân chúng. Những vật đại diện đó chỉ có tác dụng như một lời hứa chi trả. Giá trị của những đồng tiền được duy trì nhờ niềm tin của người cầm tiền dành cho người phát hành tiền hay tổ chức sẽ chấp nhận tờ séc hoặc các khoản chuyển khoản của người chi trả. Bạn có thể nhận ra điều này qua một ví dụ rất gần gũi và thực tế: ở mặt sau của đồng 10 đô la có dòng chữ “Chúng ta tin vào Thượng đế”, nhưng người mà bạn thực sự tin khi nhận một tờ tiền như vậy là người kế tục công việc của người đàn ông ở mặt trước của tờ bạc (Alexander Hamiltin, Bộ trưởng Ngân khố đầu tiền của Hoa Kỳ).

Sự xuất hiện và phổ biến của đồng tiền đã làm xuất hiện mối quan hệ mới: chủ nợ và con nợ. Các mâu thuẫn trong việc cho vay ngày một trở nên dữ dội, từ nỗi khốn khổ của kẻ đi vay bởi mức lãi suất ngất ngưởng đến nỗi lo của các chủ nợ khi loay hoay trong việc thu hồi các khoản nợ khó đòi. Rắc rối ấy mưu cầu một kẻ chủ trì đứng ra để giải quyết, đó chính là cơ sở cho sự ra đời của “ngân hàng”.

Không khó để nhận ra rằng sự phát triển của các ngân hàng cũng thăng trầm không kém tiền tệ là bao, dẫu bản thân nó là một tổ chức với các nguyên tắc quản lí khá phức tạp và tỉ mỉ. Tiền tệ và ngân hàng vẫn là chưa đủ để dựng lên một nền kinh tế hoàn chỉnh, do đó mà xuất hiện nhân tố khác, đảm nhận những nhiệm vụ còn thiếu người gánh vác, đó là trái phiếu và cổ phiếu.

Sách Marketing PDF

Đồng tiền và những cuộc chao đảo thế giới

Khác với chương 1, những nội dung tiếp theo sẽ có phần phức tạp hơn với sự xuất hiện của các con số và phép tính. Độc giả sẽ được tiếp cận với những khái niệm chuyên môn như: trái phiếu, cổ phiếu, đầu cơ, niềm hưng phấn thiếu lý trí,… Những khái niệm này có thể kích thích sự tìm tòi nhưng cũng có thể gây khó khăn cho người đọc. Tuy nhiên, cách chia nhỏ vấn đề, đặt câu hỏi và tìm câu trả lời từng bước của tác giả giúp giảm tải lượng thông tin, giúp người đọc dễ tiếp thu hơn.

Cách lấy ví dụ và diễn giải hài hước của Ferguson giúp làm giảm sự khô khan của các khái niệm kinh tế. Ông nhận định rằng chiến tranh là cha đẻ của thị trường trái phiếu. Điều này có nghĩa là chiến tranh chỉ có thể xảy ra nếu có đủ tiền để chi trả. Các cuộc chiến tranh đòi hỏi nguồn tiền lớn mà chính phủ không thể tự chi trả, do đó họ phải vay tiền từ người dân. Tại Florence vào đầu thế kỷ 14, người dân phải cho thành phố vay tiền (prestanze) và nhận lãi. Đây có thể coi là hình thức sơ khai của thị trường trái phiếu. Tuy nhiên, thị trường này cũng trải qua nhiều lần siêu lạm phát.

Thị trường cổ phiếu, một "người em" năng động hơn của trái phiếu, mang lại nhiều lợi nhuận hơn nhưng cũng dễ bị suy thoái hơn. Tuy vậy, thị trường này ngày càng phổ biến. Để giải thích điều này, Ferguson đưa độc giả đi qua lịch sử kinh tế đầy biến động của nước Pháp.

Dù ở hình dạng nào (đồng xu, giấy, trái phiếu, cổ phiếu), tiền tệ luôn mang lại lợi nhuận và rủi ro, gây ảnh hưởng đến xã hội loài người. Tiền bạc ảnh hưởng đến mọi mặt đời sống, từ vô hình đến hữu hình, và đó là cách nó trở nên quan trọng.

Mặc dù nền kinh tế có nhiều biến động, Ferguson vẫn lạc quan về kinh tế và tiền tệ. Ông tin rằng dù có suy thoái, con người và nền kinh tế vẫn luôn tiến lên. Lịch sử tài chính có thể không ổn định, nhưng xu hướng chung là đi lên.

Cuốn sách cung cấp những định nghĩa, phân tích sâu sắc về một chủ đề kén người đọc. Ferguson mang đến một góc nhìn hài hước nhưng nghiêm túc về tư duy và định kiến của con người đối với tiền bạc và các hoạt động kinh tế liên quan.

Với các ví dụ thực tế và lập luận sắc bén, tác giả cho thấy thị trường tài chính là tấm gương phản chiếu nhân loại, tiết lộ cách chúng ta làm việc, định giá bản thân và tài nguyên. Vì vậy, dù tài chính luôn tiềm ẩn rủi ro và khủng hoảng, con người vẫn có lý do để tiếp tục tiến lên. Và như chúng ta đều biết, tấm gương không có lỗi khi nó phản chiếu cả những khuyết điểm cũng như vẻ đẹp của chúng ta.

tải sách có bản quyền pdf