Lược Sử Khoa Học Và Kĩ Thuật Việt Nam Tiền Hiện Đại
Cuốn sách “Lược sử khoa học và kĩ thuật Việt Nam tiền hiện đại” phác họa một bức tranh tổng thể về lịch sử hình thành và phát triển của khoa học – kĩ thuật Việt Nam trong thời kì tiền hiện đại, qua đó làm rõ năng lực sáng tạo và thích ứng của người Việt trong tiến trình lịch sử.
Trong bối cảnh khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo ngày càng được xem là nền tảng cho phát triển bền vững, việc nhìn lại lịch sử khoa học – kĩ thuật Việt Nam trở nên đặc biệt ý nghĩa, không chỉ về mặt học thuật mà còn góp phần khơi mở nhận thức và truyền cảm hứng cho hiện tại.
“Lược sử khoa học và kĩ thuật Việt Nam tiền hiện đại”, do Trần Trọng Dương – Phạm Vũ Lộc – Nguyễn Ngọc Phương Đông biên soạn, là một công trình nghiên cứu công phu và nghiêm cẩn. Với cách tiếp cận liên ngành, dựa trên hệ thống sử liệu cùng các thành tựu nghiên cứu hiện đại, cuốn sách mang đến một nguồn tham khảo giá trị cho những ai quan tâm đến lịch sử và văn hoá Việt Nam.
Thông qua các lĩnh vực tiêu biểu như thiên văn – lịch pháp, địa lí – bản đồ, toán học, đê điều, vũ khí, cơ khí, giao thông, kiến trúc…, cuốn sách cho thấy từ rất sớm, người Việt đã biết tiếp thu, cải biến và sáng tạo tri thức khoa học – kĩ thuật để thích ứng với tự nhiên, bảo vệ đất nước và kiến tạo đời sống xã hội. Đồng thời, công trình góp phần phản biện những cách nhìn phiến diện từng tồn tại trong diễn giải lịch sử, qua đó khẳng định truyền thống lao động sáng tạo, tinh thần học hỏi và năng lực đổi mới của cộng đồng các dân tộc Việt Nam trong tiến trình giao lưu, tiếp biến văn hoá.
Nội dung sách được triển khai qua bốn phần:
- Chương 1. Ngẩng trông thiên tượng viết về lịch sử thiên văn, lịch sử lịch pháp.
- Chương 2. Ngắm khắp non sông viết về các thành tựu mà người Việt đạt được trong quá trình tương tác với môi trường tự nhiên và xã hội, gồm: nghệ thuật quân sự qua chiến dịch Bạch Đằng, lịch sử đê điều với tư cách là một đột phá quan trọng bậc nhất để kiến tạo nên văn minh sông Hồng và lịch sử bản đồ học.
- Chương 3. Bàn tay và khối óc viết về một số phát minh, kĩ thuật của người xưa như lịch sử toán học, cơ khí, hoả khí, bạch khí, kĩ thuật xây dựng,…
- Chương 4. Tô điểm sơn hà viết về các kĩ thuật xây dựng, một số công trình tiêu biểu như kiến trúc một cột thời Lý, các loại hình cầu cổ ở Việt Nam trong lịch sử.
Các phần viết mang tính tổng thuật, vừa kế thừa những nghiên cứu trước đây của nhóm tác giả, vừa cập nhật các phát hiện mới của học giới trong và ngoài nước. Công trình tuân thủ chặt chẽ nguyên tắc trích dẫn nhằm đảm bảo tính khoa học, đồng thời sử dụng lối viết linh hoạt, gần gũi để giúp độc giả dễ tiếp cận mà vẫn giữ được chiều sâu học thuật.
