Nhà Nước Và Quyền Lực Chính Trị Ở Việt Nam Đầu Thế Kỉ XIX
“Nhà nước và quyền lực chính trị ở Việt Nam đầu thế kỉ XIX” là công trình nghiên cứu chuyên sâu, tái hiện một cách hệ thống và giàu chiều sâu bức tranh về cấu trúc quyền lực, nền hành chính và văn hóa chính trị Việt Nam dưới triều Nguyễn – giai đoạn bản lề trong tiến trình hình thành quốc gia dân tộc hiện đại.
Lấy bối cảnh nửa đầu thế kỉ XIX – thời kỳ thường bị giản lược trong các diễn ngôn lịch sử – cuốn sách cho thấy đây thực chất là giai đoạn diễn ra những biến chuyển lớn về lãnh thổ, tổ chức nhà nước và bản sắc chính trị. Từ hành trình Nam tiến kéo dài nhiều thế kỉ đến việc xác lập không gian lãnh thổ hình chữ S, vai trò của nhà nước và quyền lực chính trị được phân tích như yếu tố trung tâm định hình diện mạo Việt Nam.
Không chỉ dừng lại ở mô tả, tác phẩm đi sâu lý giải cách thức quyền lực được vận hành trong thực tiễn: từ hệ thống văn bản hành chính, mạng lưới thông tin, tổ chức bộ máy, đến các mâu thuẫn phe phái và quá trình thương thảo, thể chế hóa quyền lực. Đồng thời, cuốn sách cũng làm nổi bật tư duy trị chính và vai trò của các hoàng đế như Gia Long, Minh Mệnh, Thiệu Trị trong việc kiến tạo và vận hành mô hình nhà nước tập quyền.
Tác giả Vũ Đức Liêm là giảng viên Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, được đào tạo bài bản tại nhiều cơ sở uy tín như Đại học Sư phạm Hà Nội, Đại học Chulalongkorn, Đại học Quốc gia Singapore và Đại học Hamburg. Với nền tảng học thuật vững chắc cùng quá trình nghiên cứu chuyên sâu về lịch sử Việt Nam và Đông Nam Á thời cận đại, ông mang đến một góc nhìn liên ngành, chặt chẽ và giàu sức thuyết phục.
Với tư liệu phong phú, cách tiếp cận hiện đại và lập luận sắc sảo, đây là ấn phẩm giá trị dành cho độc giả quan tâm đến lịch sử, khoa học chính trị, quản trị nhà nước cũng như hành trình hình thành và phát triển của quốc gia Việt Nam.
Cuốn sách được cấu trúc thành 8 chương lớn, cung cấp một cái nhìn toàn diện về nhà nước và quyền lực chính trị Việt Nam đầu thế kỉ XIX:
- Chương 1: Khái quát Việt Nam thời Gia Long và Minh Mệnh, tập trung vào tổ chức bộ máy, vận hành chính trị và quá trình tập trung hóa hành chính.
- Chương 2: Phân tích các phe phái, xung đột quyền lực và những dự án chính trị trong triều đình Nguyễn.
- Chương 3: Làm rõ vai trò của châu bản như một công cụ then chốt trong vận hành quyền lực và hành chính.
- Chương 4: Khảo sát đời sống làng xã, bạo lực xã hội và mối quan hệ giữa nhà nước với nông thôn.
- Chương 5: Nghiên cứu trường hợp Nguyễn Công Trứ trong cấu trúc quyền lực thời Minh Mệnh.
- Chương 6: Phân tích hệ thống bưu chính, thông tin liên lạc và vai trò của chúng trong quản trị nhà nước.
- Chương 7: Tìm hiểu sự tương tác giữa nhà nước và quá trình quản trị lãnh thổ tại lưu vực sông Mekong.
- Chương 8: Làm rõ chiến lược quản trị, mở rộng và bảo vệ không gian lãnh thổ Việt Nam ở khu vực hạ lưu Mekong.
Phần cuối gồm tài liệu tham khảo và chỉ mục, hỗ trợ tra cứu và nghiên cứu chuyên sâu.
