Truyện Kiều Và Truyện Nôm Đọc Bằng Nhân Tướng Học
Ca dao dân gian có câu: Thứ nhất thì truyện Phương Hoa/ Thứ nhì Hoàng Tú, thứ ba Phan Trần”
Điều này có nghĩa là truyện Nôm, đặc biệt là Truyện Kiều, rất phổ biến, được ưa chuộng trong dân gian, nhất là ở nửa cuối thế kỳ XVIII, nửa đầu XIX. Ca dao dân ca còn sử dụng vay mượn khá nhiều các câu lục bát Truyện Kiều. Có nhiều cách đọc truyện Nôm và Truyện Kiều. Đó là cách đọc bằng văn hóa học, thi pháp học, xã hội học, văn học so sánh... Ở mỗi góc nhìn, Truyện Kiều và truyện Nôm được khám phá ở nhiều góc độ khác nhau. Khảo sát này đọc Truyện Kiều và truyện Nôm bằng nhân tướng học.
Nhân tướng học có lịch sử lâu đời, hiện diện từ thời cố đại, ở Việt Nam, ở phương Đông và phương Tây. Ở Việt Nam có cả nhân tướng học dân gian, tồn tại bên cạnh nhân tướng học bác học. Nhân tướng học dân gian được đúc kết chủ yếu qua tục ngữ, ca dao. Nguyên lý phổ quát nhất của nhân tướng học là "Vạn pháp vi tâm tạo" (Vạn pháp do tâm mà ra). Có một thực tế là nhân tướng học hiện hữu rất đậm đà trong Truyện Kiều và truyện Nôm.
Trong dân gian, có một dòng tranh lấy cảm hứng từ truyện Nôm. Các nhân vật được phác vẽ, có khi chi tiết, với ngoại diện đặc thù, khác biệt nhau. Có được điều này là bởi các nhân vật có nhân tướng khác nhau, cụ thể. Chúng không phải được mô tả một cách chi tiết mà là ước lệ, bằng cái khung co giãn của nhân tướng học.
Trong truyện Nôm còn có các nhân vật tướng sĩ nhà nhân tưởng học và các hoạt động xem tướng. Có các mô tả nhân vật bằng các thuật ngữ nhân tướng học bác học, như ba đình, ngư vĩ, ngọa tàm, đào hoa nhãn... và các miêu tả bằng nhân tướng học dân gian như cổ tay, mả lúm đồng tiền... Các hành vi khác/ các động tướng cũng được quan tâm rốt ráo như tướng ăn (thực tướng), tưởng đi (hành tướng)... Các nhân vật, xếp theo loại hạng đẳng cấp như Nho sinh, nhân vật anh hùng, kẻ ác... cũng được khắc họa bằng các nét tướng, có khi là dị tướng.
Nhân tướng học đã là một phương tiện văn học. Do vậy, cần xem xét, có lý giải theo nhân tướng học đối với các đặc điểm nói trên. Cấu trúc truyện Nôm cũng được đật định theo nhân tướng học, bên cạnh cấu trúc chịu ảnh hưởng của các yếu tố xã hội, do xã hội quy định. Vì thế, cần sử dụng nhân tướng học để giải thích cầu trig trên. Nhân tướng học góp sức rất lớn trong việc mô các phân tích, làm hiển lộ tâm lý nhân vật. Đó là bòi tn sinh tướng". Chỉ riêng tướng nhìn đăm
đăm" của Kiều đã cho biết rất nhiều về nội tâm nhân vật.
Do đó, không chỉ có tự nhiên (sông, nước, rừng, trăng, gió, cỏ hoa) và mùi vị, ánh sáng, màu sắc, âm thanh mới thể hiện được tâm cảm nhân vật. Nhân tướng học còn là một yếu tố gia cố thêm cho sự hàm súc, cô đúc của văn học cổ, ở đây là truyện Nôm. Chỉ cần một chi tiết nhân tướng học, đã mang trong nó nhiều thông tin về tính cách, số phận nhân vật. Nhân tướng học đã chứng tỏ là rất đắc địa, hữu dụng và độc đáo trong khi các tác giả sáng tác truyện Nôm. Các nhà thơ này, có thể nói, là các nhà nhân tướng học, chịu ảnh hưởng của cả nhân tướng học dân gian. Họ phần đông là các nhà Nho bình dân.
Khảo sát Truyện Kiều và truyện Nôm từ góc độ nhân tướng học, do đó, rất thích hợp và có ý nghĩa quan trọng giúp khám phá trọn vẹn, từ góc độ mới, các di sản văn học của dân tộc.
